Essay

Geplaatst op 19 mei, 2009 in La Scuola | Academie voor levenskunst, Perskamer door Alcuin

> OVER LEVENSKUNST

Wie aan een opgedane ervaring voorbij gaat en doet alsof er niets is gebeurd, heeft niet geleerd en de ervaring niet benut voor verdere groei en ontwikkeling. Wie stil staat bij de betekenis die een gebeurtenis heeft of kan krijgen, gebruikt zijn leven als lesmateriaal.

Wat mij het meest aanspreekt in het initiatief La Scuola is het idee van de vrijplaats. Vrije ruimte om te vertellen en te ontmoeten, te creëren en te bouwen, te denken en te bezinnen. Mijn eigen ervaring aan de Academie voor Bouwkunst, TU Delft, heeft een beeld opgeleverd dat hierbij past: het beeld van een praktijkgerelateerde omgeving.

Levenskunst een kwestie van balans. Dat wat in je zelf zit en factoren buiten jezelf hebben invloed op de balans. En door de complexe context waarin wij leven vindt verstoring plaats. Daarmee is levenskunst tegelijk een interne en externe zoektocht. Vragen die daarbij naar voren komen zijn: ‘Wat is mijn balans, voor welke invloeden ben ik gevoelig, welke verstoren mijn balans?’

Gelukkig lukt het geregeld balans te vinden. Dat zijn de momenten van geluk. Het moment waarop het lukt volledig in het nu te leven met een gevoel dat alles past, op zijn plaats is en in volledige harmonie. Het bewustzijn van dit soort momenten maakt de zoektocht waardevol.

In het eerste gesprek met de initiatiefnemers van La Scuola, Academie voor Levenskunst werd duidelijk dat het stoeien met levensvragen ook anderen bezig houdt. Ik vond in de vrijplaats een mogelijkheid om de ervaringen van mijn zoektocht te  delen. En delen is vermenigvuldigen.

Bij La Scuola zoek ik reisgenoten om samen  op te trekken. In een ander verband gebruikte ik twee metaforen: die van de ijsberg en die van Snaefelisjökull. Ze zijn ook hier van toepassing.

Slechts 1/9 deel van de ijsberg bevind zich boven water, de rest ligt onder water en is potentie. Net als de ijsberg breek je je los uit de bestaande context en ga je de wijde wereld in. Boven water geeft de ijsberg een rijk en prachtig beeld: de ijsblauwe kleur, de grilligheid en de opbouw in lagen.

Vanuit hun zelfstandig worden uit de grote ijsmassa dwalen ijsbergen eerst in een veld, later vaker solo op de stromen naar de open zee.

Allerlei factoren hebben invloed op de vorm van de ijsberg. De zoektocht is het ontdekken van het deel onder water. Zoals veel processen is ook deze cyclisch, uiteindelijk gaat de ijsberg op in het grote geheel.

Snaefelisjökull, een gletsjer-sneeuwbergvulkaan op IJsland, is het andere beeld. Dit beeld sluit aan bij mijn passie voor bergen. Vulkanen hebben geen top, dus er is ook geen top te bereiken. Toch klim ik omhoog en probeer de hoogst mogelijk hoogte te bereiken. De potentie van de vulkaan is niet zichtbaar, maar kan alleen voorgesteld worden.

Als je onervaren bent, is het verstandig je te laten leiden door een goede ervaren gids. Langs verschillende wegen en onder leiding van diverse gidsen worden ongekende hoogtes gehaald.

Op de weg naar boven kleurt de ervaring van de gids de manier van kijken. In herkenning, bewondering en delen ontstaan met tochtgenoten en gidsen vriendschappen.

Ervaringen nemen toe en gidsen zijn voor eenvoudige tochten niet meer nodig. Vanuit de ervaring ontstaat de mogelijkheid zelf gidsend op te treden. Bij het willen bereiken van grotere hoogtes haken gidsen en tochtgenoten af. Soms hebben ze je niets meer te bieden of uitdaging, ervaring, ambitie en zin komen niet meer bij elkaar.

Ik heb het belang leren kennen van de verhalen van een tocht. Niet de prestatie van de bereikte hoogtes, maar het verhaal van het proces, de gemaakte keuzes bleken belangrijk.

Ik sta bij het jaarthema van La Scuola, ‘Vriendschap’, bewust stil. Zoals ik in de metafoor omschrijf, vrienden ontstaan vanuit delen, gezamenlijk ervaren, open staan voor elkaar. Daarna gaat het over het (wederzijds) onderhouden van vriendschap. Steeds opnieuw delen en steeds opnieuw openstaan. Belangrijk bij vriendschap is dat dit op allerlei niveaus moet kan plaatsvinden: aan de oppervlakte, diep, kritisch, open en transparant. Vertrouwen en levenskunst zijn belangrijke reisgenoten voor langdurig samen optrekken of elkaar tijdens de zoektocht regelmatig tegenkomen. Voor het bereiken van grote hoogtes zijn vriendschappen onontbeerlijk.

People come, stay and go…

Sometimes it Clicks – the Pause tells us about time – the Silence speak

Jiri Kylián