Tekenen op Reis

Geplaatst op 24 mei, 2017 in Perskamer, Portfolio door Alcuin

De studievereniging AnArchi van de TU/e organiseert jaarlijks met hun tekendocent een schetsexcursie. Het bestuur van de vereniging onderkende destijds en onderkend het belang van handschetsen. Het handschetsen is een belangrijke vaardigheid, die in het curriculum van de opleiding niet mag ontbreken. De handschets ligt het dichtst bij de plek waar het idee ontstaat. In dit belang vonden we elkaar en kregen contact. Ik maakte een oriënterend bezoek aan de excursie destijds in Luik en ging mee als begeleider naar Gent(2014). In 2016 tekende we in Brussel. De laatste dag tekende we op de Vossenmarkt. Brussel is de stad van de strips. Ik maakte en tekende een script.

Het is spannend!
Ze was te vroeg opgestaan en had nog zeker een uur over. Gelukkig hadden ze op de Vossenmarkt afgesproken. Zonder de dingen echt te zien, maakte ze een zwerfronde. Soms toch even geraakt door mooie vintage spullen voor haar nieuwe, nog kale huis, maar zonder intentie wat aan te schaffen.
De zon schijnt. Vanonder haar zonnehoedje houdt ze ook de omgeving in de gaten. De tijd verglijdt langzaam. Ze wacht…

SCHATBEWAKERS

Geplaatst op 19 april, 2016 in Artikelen, Inspiratie, Portfolio door Alcuin

Vuurtorenschool 27.03 | 30.06.2012 De polder voorbij – Zoetermeer 50 jaar groeistad.

Met de expositie werd het zaadje van de Schatbewakers geplant. Na het bezoek aan de expositie ontstond bij mij de vraag: “Is dit nu de jubileumtentoonstelling onze nieuwe stad en haar ontstaan geschiedenis waardig?”. Ik miste de verhalen, de laag onder de primaire registratie van de inhoud. Ik ervaar slechts een reproductie van materiaal dat formeel gearchiveerd moet worden en de foto’s die destijds in de folders en het wervingsmateriaal gebruikt zijn. Bekend materiaal dus. Er moet toch meer materiaal zijn dan dit steeds opnieuw hergebruikte materiaal. Ik veronderstel dat de ontstaansgeschiedenis meer rijkdom in zich bergt; in beeld, in verhalen over het proces en de context waarin de plannen destijds vorm kregen. Mijn eigen ontwerpproces wordt beïnvloed door allerhande factoren; muziek die ik luister, boeken die ik lees, gedichten, dansvoorstellingen, die ik bezoek, exposities, excursies naar steden, bezoeken aan gebouwen en het bestuderen van werk en oplossingen van vergelijkbare ruimtelijke vraagstukken van andere architecten. Ik zie onze stad als een schat. Een bijna volledig gemaakte stad. Bedacht en vol ontwerpkeuzes. Gemaakt in een proces met context; politiek, economisch, ruimtelijk. Architectuur en stedenbouw zijn disciplines met een sterke inbedding van maatschappelijke en sociale ontwikkelingen. De verschillende decennia zijn bijna volledig te markeren. De toen geldige stedenbouwkundige opvattingen, de architectonische uitwerking zijn terug te vinden in het pallet van de verschillende wijken.

Zo vormde het decor van de krakersrellen (krakersbeweging – tegengaan van woningnood als drijfveer) in Amsterdam in de jaren zeventig de achtergrond bij de planvorming van de wijk Seghwaert. Een aantal van de stedenbouwkundige die aan de stad gewerkt hebben zijn nog aanspreekbaar. Op een gegeven moment zaten we met 8-oud stedenbouwers rond de tafel.
In mijn reactie vind ik Willem Hermans als medestander. Hij werkte midden zeventiger jaren als jonge stedenbouwkundige bij de gemeente Zoetermeer en woont sinds die tijd in Zoetermeer en heeft de ontwikkelingen gevolgd. Natuurlijk zou ik haast zeggen. Naast zijn bureauwerkzaamheden is Willem, altijd in het onderwijs werkzaam geweest. Bij mijn eerste project tijdens de studie op de Academie van Bouwkunst was Willem mijn docent.

De verhalen rond de tafel waren er en kwamen tot leven. Dit was materiaal dat de rijkdom zichtbaar maakte. Aansluitend nodigden we de mannen (?) uit het ‘persoonlijke’ materiaal, dat verzameld werd in het ontwerpproces, de krantenartikelen, de verkennende schetsen en ander materiaal dat in persoonlijke archieven terecht komt nog even niet weg te gooien. Dit omdat de zij allemaal in een fase zitten rond het beëindigen van hun carrière/werkzaam leven. Opruimen en loslaten is een activiteit, die daar vervolgens vaak op volgt.
In het vervolg op het aanraken van de rijkdom maken we de keuze om de gemaakte stad door te koppelen naar de geleefde stad. Het Jaar van de Ruimte 2015 heeft als onderliggende vraag: Wie maakt Nederland? Wij realiseren ons dat de stad niet precies geleefd wordt zoals hij destijds bedacht is. Dat maakt ons nieuwsgierig naar hoe de gemaakte stad nu geleefd wordt.

Het idee ontstaat om in stadsgesprekken de dialoog aan te gaan met de bewoners van onze stad. De afgeleide vraag is immers: Wie maakt de stad?

—–
Winter 2015 – de serie stadsgesprekken is beëindigd. De oogst is opgehaald en er zijn plannen voor de volgende 150 weken Schatbewakers.

290 HRNSNGL

Geplaatst op 3 maart, 2016 in Inspiratie, Levenskunst, onderhanden, Portfolio door Alcuin

Jarenlang bewaarde ik een dossier over de regelgeving rond woonboten. Wat mij aantrekt in de woonboot is haar nomadisch karakter. Voorheen was dat een van de belangrijkste voorwaarden; dat ze verplaatst moesten kunnen worden en zo roerend goed zouden blijven. Mijn idee is dat de woonboot vooral boot blijft en geen drijvend huis. Dat is immers het unieke karakter.

Bij het bezoek aan de woonboot ervaar ik het directe contact met het water. Het gevoel van buiten is dichtbij, ondanks de ligging midden in de stad. Naast het gevoel van ruimte is er de geborgenheid in de boot.

Schaarste van deze bijzondere huisvestingsvorm maakt dat ligplaatsen veel geld waard zijn. Een interessant aspect in het nomadische is het gebruik van de oever. Wonen gaat over plek maken. Wat is dan nomadisch wonen en welke rol speelt hierbij de wallenkant?

De opdrachtgever kiest bewust voor de woonboot en de locatie in de stad. Haar woonhuis in een van de randgemeente gaat verkocht worden. De ruim 150 m2 worden terug gebracht tot de 65 m2 van de boot. De keuze zal ook een bewustwording vragen van wat nu essentieel is. Een periode vol veranderingen, afscheid nemen en rouw. Vol moed wordt de volgende stap genomen.

‘Blijf niet dralen met het vergaren van bloemen om ze te bewaren maar ga voort, want langs geheel uw weg zullen altijd bloemen bloeien’
Rabindranath Tagore, Zwervende vogels

288 Nabuurschap

Geplaatst op 3 maart, 2016 in Perskamer, Portfolio door Alcuin

Een van de belangrijkste voorbereidingen op een architectonisch ontwerpvraagstuk is het bezoeken van de locatie, het onderzoeken van de geest van de plek; de genius loci.

De vraag had betrekking op een oude boerderij (gemeentelijk monument). Ik fietste er langs en zag een oude man achter een rollator over het erf schuiven. Het raakte mij. De beelden pasten niet bij elkaar.

Een bepaald gevoel van vrijheid dat mensen die op het platteland zijn opgegroeid meteen herkennen. Ruimte om je heen, letterlijk en daardoor ook figuurlijk. Boer zijn, je eigen ritme bepalen afgestemd op het natuurlijke ritme. De boer en zijn grond. Daar is hij de baas en hij luistert alleen naar de natuur.Waar is hier die vrijheid?

Bij het kadastrale nazoeken van de eigendomssituatie blijkt Staatsbosbeheer de gronden opgekocht te hebben voor de aanleg van het bos.

In de levensloop komt je splitsingen tegen en maak je keuzes; linksaf naar een deugdelijke betrekking, rechtsaf voor het avontuur van een eigen boerderij en dan kun je ook nog rechtdoor of omkeren, terugkeren. Heimwee betekent letterlijk het verlangen naar de geboortegrond, naar huis. Doet heimwee je terugkeren?

Heimwee, het gevoel van verlangen naar huis, of algemener gezegd, naar de geborgenheid en de zekerheden van het bekende. Ontstaat het, omdat het niet lukt om de onbekende plek eigen te maken?
Wanneer verandert en huis in een thuis? Wanneer voel je je thuis op een nieuwe plek? Wat als het avontuur is veranderd in hetzelfde leven op een andere, onbekende plek?

UPDATE 27.02
In de gesprekken onderweg (tussenetappe) hebben we het over nabuurschap. Het thema 2015-2016 bij La Scuola | academie voor Levenskunst. Onlangs kreeg ik een verbaasde reactie over een afspraak om vier uur, terwijl om 5 uur de melktijd begint. Het avontuur is misschien niet hetzelfde leven op een andere plek geworden. Eerder ervaarde ik in een overleg bij de gemeente de betrokkenheid en samenhang van de buurt. Wordt juist dit, wat we in het oosten nabuurschap noemen, gemist in het avontuur van de eigen boerderij in een andere omgeving?

Die Wand

Geplaatst op 3 maart, 2016 in Inspiratie, Levenskunst, Links, Portfolio door Alcuin

Een film, die raakt en achterblijft in mijn gevoel.
Opgesloten in een bergdal valt het idyllische karakter terug tot een harde strijd om te overleven. De overweldigende natuur blijft een grote rol spelen in de beeldvorming en het gevoel van isolement. Terend op aanwezige, maar langzaam slinkende voorraden, het aanleggen van een aardappelveldje, het bos afstruinen naar eetbare planten en jagen vervreemdt de vrouwelijke hoofdpersoon van zichzelf; om niet gek te worden en grip te houden op de tijd schrijft ze. Gaat haar isolement doorbroken worden?

De film roept bij mij beelden op van je opgesloten voelen in je eigen (binnen) wereld. Zonder vrienden geen filosofie, schreef Achterhuis. ‘Zonder vrienden zou niemand willen leven’. stelt Aristoteles. Toch is daar de existentiele eenzaamheid van alleen geboren worden en alleen sterven.

Eenzaamheid is iets anders dan alleen zijn. Ik herken de dagelijkse routine, die in de film de dagen indeelde en ordende. Er lijkt geen kloktijd (Chronos) aanwezig. De natuur bepaald het ritme, de ‘andere’ tijd (Kairos) stroomt kalm en onverstoorbaar door en raakt aan een meer innerlijke, persoonlijke tijd. In het ‘niets’ doen opent zich de ruimte van het denken, het schrijven en tekenen. De tijdloze tijd geeft in de rust en reflectie ook ruimte voor onze intuïtie en innerlijke tijd. Deze tijd is uniek, niet inwisselbaar en wordt als waardevoller ervaren dan de kloktijd.
De bezigheden vallen terug tot de zorg voor warmte (vuur maken), onderdak (onderhoud), eten (of de zorg voor) en drinken… creativiteit en overdenken.

De hond als gesprekspartner… de overweldigende natuur vraagt geen bijdrage, die red zichzelf.

Film: Die Wand by Julian Pölsier

279 ‘Het huis van de buurman… ‘

Geplaatst op 17 juni, 2015 in onderhanden, Perskamer, Portfolio door Alcuin

Le borse più piccole sono le migliori erbe.
Gabriel Meurier (In de kleinste zakjes zitten de fijnste kruiden).

Il Pavone Reale, een vakantie villa in Cario Montenotte (Ligura) is destijds aangelegd als buitenverblijf van een Genuaase familie met een hippisch karakter. Naast het grote huis met een inpandige beheerdersappartement maakten de stallen een belangrijk deel uit van het complex. In 2010 is het huis volledig verbouwd en gerenoveerd en geschikt gemaakt als familiehuis.

Om de stallen op een eenvoudige manier bereikbaar te maken met de paardentrailers is een weg aangelegd. De weg wordt ook gebruikt voor het bereiken van het naast gelegen boerderijen complex. Het complex bestaat uit twee boerderijen. Door het overlijden van de oude bewoners staat het complex nu in zijn geheel te koop.

Een bekend gezegde is ‘het huis van de buurman komt maar een keer te koop’. De eigenaar van Il Pavone Reale overweegt daarom de locatie aan te kopen en zelf in ontwikkeling te nemen. Het gebruik van de weg naar het naastgelegen complex is immers van grote invloed op de beleving en de kwaliteit van zijn vakantievilla, die hij ook verhuurd.

Ik maakte een eerste verkenning en deed een globaal onderzoek (wie? wat? waarom?) en werkte een eerste idee uit. De eerste vervolgstap is het krijgen van draagvlak op de richting van het idee bij de locale overheid.

project: 14-279 ‘Het huis van de buurman… ‘

Casa Futura

Geplaatst op 18 januari, 2015 in Artikelen, Portfolio door Alcuin

December 2014 – Een nieuwe plek!

We kiezen ervoor om met de verhuizing een stap te maken in onze wooncarriere. Een gelijkvloerse woning met een lift past in zo’n stap. Het verschil in beschikbare oppervlakte maakt dat de stap met een actie van rigoureus opschonen gepaard moet gaan. We kiezen ervoor om bestaand meubilair aan te passen aan de nieuwe situatie. Het aan huis werken zal in de nieuwe zetting veel duidelijker aanwezig zijn. In de nomadische gedachten van ArchitectuurNomaden en de beoogde flexibiliteit gaan we dat het meubilair op wielen zetten. De inrichting kan dan aangepast worden aan het actuele gebruik.

Het idee is geboren. De schetsen zijn gemaakt. De Meubelmakerij gaat ons helpen om ons meubilair aan te passen en op maat te maken.

#architect #architectuur

Stroomversnelling – Energiesprong

Geplaatst op 17 januari, 2015 in Artikelen, Inspiratie, onderhanden, Portfolio door Alcuin

Rijtjeshuizen gebouwd tussen de jaren 1950 en 1980 zijn vaak slecht geïsoleerd. Vanuit het deelprogramma ‘Stroomversnelling Koop’ | Energiesprong kunnen eigenaren zo’n rijtjeshuis in tien dagen tijd laten verbouwen naar energieneutraal. Bijzondere insteek bij dit programma is dat de verbouwing via de energierekening wordt gefinancierd. De bewoners van dit soort woningen betalen maandelijks gemiddeld zo’n 175 euro aan hun energieleverancier. Deze kosten wordt gebruikt om de lening voor de verbouwing af te betalen. Als de lening in 30 jaar terugbetaald wordt kan de lening 45.000 euro bedragen.

Om de kostenopgave (45.000 euro) en de straffe planning (<10 dagen) te halen moeten bouwbedrijven hun werkwijzen aanpassen. Door het ontwikkelen van een product, een productiewijze, planmatig werken en een kort implementatietraject kunnen bedrijven op de bestaande voorraad (energie-technisch) verouderde woningen  inspelen. Hun aanbod moet daarbij aansluiten op de behoefte van de (potentiële) klant en bij hem onder de aandacht gebracht worden. Het proces van uitvoering moet steeds opnieuw geëvalueerd, het geleverde product gecontroleerd (monitoren) en het geheel gegarandeerd worden. Vaardigheden en waarden, die nieuw zijn voor de meeste bouwbedrijven en verandering vragen. Deze transitie wordt door een support route vanuit het programma ondersteund.

Energiesprong | Platform 31  Ik mocht in het najaar van 2014 vier bedrijven begeleiden in hun transitie proces en ondersteunen in het toewerken naar een eerste pilot.

Zomerzorg

Geplaatst op 8 januari, 2015 in Inspiratie, onderhanden, Portfolio door Alcuin

zomer 2014 | Zoetermeer is een gemaakte stad. De meeste van de makers hebben op dit moment de pensioengerechtigde leeftijd bereikt. In het initiatief van de Schatbewakers zijn we geinteresseerd in de verhalen, gebeurtenissen, emoties, herinneringen en reacties op de wereld die de makers van de stad Zoetermeer in hun lijf herbergen. Naast de formeel vastgelegde informatie kan dit een schat aan extra informatie opleveren.

We hebben het gevoel dat wij hiermee dichter bij de ziel van Zoetermeer kunnen komen. Vanuit deze gedachte komen we ook in aanraking met het initiatief van Piet Hekker in de Dorpsstraat. Juist de aanwezigheid van de oude dorpskern onderscheidt Zoetermeer van andere zgn. new towns.

In dit onderscheidende aspect vormen de clusters van Piet een eigentijds bottom-up initiatief. Niet planmatig bedacht en gemaakt, maar afgestemt op mogelijkheden en directe actie.

De pioniersgeest waardoor Zoetermeer groot is geworden wordt hierbij opnieuw aangesproken.

13-269 Uitponden

Geplaatst op 10 maart, 2014 in 25 jaar architect, onderhanden, Portfolio door Alcuin

De afschrijvingsperiode waarmee bij vastgoed gerekend wordt is 50 jaar. Bij woningcorporaties en andere vastgoedpartijen is er na die periode een afwegingsmoment. In de exploitatieopzet wordt er van uitgegaan dat na die fase grootschalig onderhoud/renovatie nodig is. De afweging is hierbij zelf investeren en het vastgoed in portefeuille houden of verkopen. Verkopen kan dan aan een andere partij (eventueel de gebruiker) zijn of (bij woningbouw) aan de zittende huurders, het zogenaamde uitponden.

Het plan Zuid van Berlage bestaat uit grootschalige woonblokken. Een dergelijk blok realiseren is alleen weggelegd voor financieel draagkrachtige partijen, zoals (woning)corporaties en verenigingen. Deze partijen hadden vaak een ideële doelstelling en waren toonaangevend in het nemen van maatschappelijke verantwoordelijkheid. Zo werd in 1910 de Algemene Woningbouw Vereniging (AWV) opgericht door sociaal-democratische voormannen uit de vakbeweging. Deze vereniging gaf opdracht voor het realiseren van het huizenblok aan de President Kennedylaan  tussen de Dintelstraat en de Maasstraat. Het een ontwerp is van Piet Kramer (samen met architect Cornelis Kruyswijk).

In de hoeksteen op de hoek met de Dintelstraat en de President Kennedylaan is een jaarsteen aangebracht ‘Zuid 1930’. Hierin kunnen we iets van de ideële doelstelling herkennen; de corporatie als de hoeder van arbeidersgezinnen uitgewerkt als een zittende boer met een lammetje in zijn armen geflankeerd door een schaap en een meisje (engel).

Net als de AWV heeft Het Oosten een voorname rol gespeeld in de geschiedenis van de Amsterdamse volkshuisvesting. In juli 2008 ontstaat uit de fusie van de twee Amsterdamse woningbouwverenigingen: de Algemene Woningbouw Vereniging (AWV) en Het Oosten Stadsgenoot.

De woningen in het bouwblok worden door Stadsgenoot ‘uitgepond’. De opgave betreft het renoveren en eigentijds maken van een appartement op de vierde woonlaag.