288 Nabuurschap

Geplaatst op 3 maart, 2016 in Perskamer, Portfolio door Alcuin

Een van de belangrijkste voorbereidingen op een architectonisch ontwerpvraagstuk is het bezoeken van de locatie, het onderzoeken van de geest van de plek; de genius loci.

De vraag had betrekking op een oude boerderij (gemeentelijk monument). Ik fietste er langs en zag een oude man achter een rollator over het erf schuiven. Het raakte mij. De beelden pasten niet bij elkaar.

Een bepaald gevoel van vrijheid dat mensen die op het platteland zijn opgegroeid meteen herkennen. Ruimte om je heen, letterlijk en daardoor ook figuurlijk. Boer zijn, je eigen ritme bepalen afgestemd op het natuurlijke ritme. De boer en zijn grond. Daar is hij de baas en hij luistert alleen naar de natuur.Waar is hier die vrijheid?

Bij het kadastrale nazoeken van de eigendomssituatie blijkt Staatsbosbeheer de gronden opgekocht te hebben voor de aanleg van het bos.

In de levensloop komt je splitsingen tegen en maak je keuzes; linksaf naar een deugdelijke betrekking, rechtsaf voor het avontuur van een eigen boerderij en dan kun je ook nog rechtdoor of omkeren, terugkeren. Heimwee betekent letterlijk het verlangen naar de geboortegrond, naar huis. Doet heimwee je terugkeren?

Heimwee, het gevoel van verlangen naar huis, of algemener gezegd, naar de geborgenheid en de zekerheden van het bekende. Ontstaat het, omdat het niet lukt om de onbekende plek eigen te maken?
Wanneer verandert en huis in een thuis? Wanneer voel je je thuis op een nieuwe plek? Wat als het avontuur is veranderd in hetzelfde leven op een andere, onbekende plek?

UPDATE 27.02
In de gesprekken onderweg (tussenetappe) hebben we het over nabuurschap. Het thema 2015-2016 bij La Scuola | academie voor Levenskunst. Onlangs kreeg ik een verbaasde reactie over een afspraak om vier uur, terwijl om 5 uur de melktijd begint. Het avontuur is misschien niet hetzelfde leven op een andere plek geworden. Eerder ervaarde ik in een overleg bij de gemeente de betrokkenheid en samenhang van de buurt. Wordt juist dit, wat we in het oosten nabuurschap noemen, gemist in het avontuur van de eigen boerderij in een andere omgeving?

Leven in cirkels…

Geplaatst op 20 juni, 2014 in Inspiratie door Alcuin

ijsselstroom_small

 

 

 

 

 

April 2013 Op de regio excursie (Bio-SciencePark Leiden) van de BNA tref ik Silvester van Veldhoven. Silvester was in 1981 mijn ‘opvolger’ in mijn stage bij A. Fokke van Duijn. Na de excursie tijdens de borrel vertelt Silvester enthousiast over het onderzoeken van de mogelijke aankoop van een oude stoomwasserij in Zutphen.

Zutphen niet helemaal onbekend terrein. In 2005 gingen we ook nog even de oude Hanzestad in na het bezoek aan het ‘plangebied’ in het kader van de ruimtelijke en financiële studie rond de destijds beoogde vijandige overname van Reesink door onze opdrachtgever. In die periode deed ik de studie Master of Real Estate aan de Amsterdam School of Real Estate (UvA) en de theorie uit de opleiding kreeg met deze opdracht opeens concrete handvaten; preferente aandelen, beschermingsstichting, voorkeursrecht, optieovereenkomst, Algemene Vergadering van Aandeelhouders (AVA)

Dat de oude stoomwasserij in Zutphen uit 1911 een industrieel monument is staat buiten kijf. In de oriëntatiefase hebben Silvester en zijn partner Marian contact met BOEi, een expert organisatie in de herontwikkeling van industrieel erfgoed en wordt er gesproken over de oude ijzergieterij van de DRU in Ulft. In 1998 maakte ik samen met Mark Perotti vanuit Architectenbureau Van Manen plannen voor de nieuwbouw van DRU. De presentatie van de plannen was op het fabrieksterrein in Ulft. Voor het oude complex ontwikkelde BOEi destijds de eerste plannen. In een latere fase zoek ik BOEi op als de oude zeepfabriek van Bousquet in Delft op de markt komt.

Juni 2013 We bezoeken de oude stoomwasserij. Er wordt al volop gesloopt. Silvester en ik praten over de benadering van monumentenzorg Zutphen. Op dat moment werk ik aan een restauratie onder het toeziend oog van de dienst monumenten in Amsterdam. De benadering van dit industriële complex lijkt anders. Verbouwingen uit het verleden hebben een gelaagdheid achtergelaten. Die gelaagdheid is in de plannen tot leidraad gemaakt. De plannen vormen daarbij een eigentijdse toevoeging en er is daarbij respect voor de oudere lagen.

Juni 2014 Gelderland TV maakt een 7-delige documentaire over de IJsselstroom. In de tweede deel komen de nieuwe eigenaren van het koelhuis van Reesink aan het woord. Het koelhuis ligt tegenover de IJsselstroom op de andere oever. We bezoeken opnieuw de IJsselstroom en ik verbaas mij over de verbindingen, die ik opeens zie.

Wat vertelt het mij? Hebben de verbindingen betekenis? Is de cirkel al rond?

AGENDAPIECES & OPEN WERKHUIS

Geplaatst op 1 juli, 2013 in 25 jaar architect, dvda 2013, Inspiratie door Alcuin

agenda_small

 

 

 

 

 

Om in deze zomermaanden het maandelijkse Open Werkhuis een leuke extra mee te geven hebben Sally en Julia een zomerexpositie geïnitieerd.  Aanleiding werd gevonden in het Open Huis Architectenbureau op de dag na de langste dag. Op basis van het thema waren de werkboeken en het continue doorlopen van het creatieve proces centraal gezet. In de werkboeken nemen de schetsen een duidelijke plek in. Notities, verkenningen en schetsen worden in de werkboeken chronologisch vastgelegd.

De expositie ‘Agendapieces’ met werk van Willem van den Hoed kreeg zijn naam door de schets gemaakt op een blaadje uit een agenda. Ook hier is het continue aanwezig zijn van het creatieve proces, het mijmeren op papier, de registratie van het zien, het vastleggen van het kijken de drager.

Het kleine compacte formaat van de succesagenda wordt makkelijk meegenomen in de tas of in de jaszak. Een stukje papier voor het maken van de aantekening of een schets is daarmee bovendien altijd voorhanden. Ligt een deel van de kracht van het werkboek in zijn chronologie, bij het gebruik van het papier uit de succesagenda wordt juist de losbladige karakteristiek gebruikt. Bij een geslaagde schets kan de schets uitgenomen worden om vervolgens te worden gefixeerd in een lijst.

In de zomerexpositie worden drie series  en ‘het kroonstuk’ tentoongesteld. Het kroonstuk sluit volledig aan op het thema. Deze schets is gemaakt op een velletje uit de agenda compleet  met maandoverzicht en weekkalender. De tijd, het tijdsbesef begint dan opeens toch sterk mee te doen in het beeld.

In  de meer abstracte ‘zilverserie’ maakt de karakteristieke perforatie van de agenda de blaadjes herkenbaar. Dat er van de agenda blijkbaar een uitvoering als blanco blaadje bestaat maakt duidelijk dat er hier blijkbaar behoefte aan was. Om het compact en overzichtelijk te houden werd de agenda blijkbaar  ‘opgedikt’.

De serie ‘traveling’ sluit mooi aan op de vakantiereizen die in deze periode gemaakt worden.  De schetsen zijn een realistische weergave van de manier van kijken van de auteur.

De derde serie is een serie van architectonische metaforen. Het verhaal zit hier verborgen in de schets. In hun kleurrijke uitwerking zijn ze uitnodigend om een zoektocht te starten. Hierin sluiten ze weer op een mooie manier aan op de vakantieperiode waarin we erop uit trekken en nieuwe dingen bezoeken.

 

Julia, omdat mooie dingen een naam hebben… Julia is de naam van ons werkhuis, dat we voor dat de tweeling in beeld was HOUSE_IV noemde. In mijn portfolio was het ontwerp van mijn eigen woon-werkhuis, het vierde particuliere huis dat ik ontwierp.

Sally is de eeneiige tweeling zus van Julia. Sally houdt zich vooral bezig met de ‘sales’, de verkoopactiviteiten (zie Julianalaan23.nl) van het woon-werkhuis.

Open werkhuis | Julianalaan 23 – Zoetermeer

Geplaatst op 3 april, 2013 in Artikelen door Alcuin

2013-04 OPEN HUIS copy

 

 

 

 

 

 

Deze keer valt de nationale open huizen dag gelijk met ons vaste tijdstip; de eerste zaterdag van de maand. Met deze samenvallende data, een extra impuls gaan we vol goede moed het nieuw lenteseizoen in. Huizen in onze directe omgeving zijn ondertussen van eigenaar verwisseld. Door reacties uit  onverwachte hoekjes in het netwerk zijn we er van overtuigd dat de marketing goed werkt. Bij onze gasten vinden we steeds opnieuw enthousiasme over ons werkhuis. Niet alleen uniek in zijn specifieke uitwerking, maar ook gezien de ligging bij het park en tegen het dorp aan.

Nieuwsgierig? Bel gewoon eens aan. We laten het u graag zien!

Kijk ook eens op www.julianalaan23.nl

 

3e Levenskunstlezing – Dag van het leven

Geplaatst op 2 april, 2012 in La Scuola | Academie voor levenskunst door Alcuin

3e levenskunstlezing La Scuola | Academie voor Levenskunst

Dag van het leven – 24 maart 2011 – DELFT
uitgesproken door Catharina de Haas (copyright 2012)

LEVENSKUNST

In deze lezing over levenskunst wil ik drie onderwerpen belichten. Het zoeklicht richt zich allereerst op de kunst van het leven, vervolgens op de mens die ik zelf ben, en daarna op de ander waarmee ik samen leef in ruimste betekenis van het woord.
Kunst, het zelf en de ander.

Waar ik schatplichtig ben aan andere denkers zal ik hen met name noemen. Het is niet omdat ik met hen wil pronken, maar het is goed gebruik om te vermelden op wiens of wier schouders men gaat staan.

De uitoefening van mijn vak als filosoof vraagt in dit kader: ‘het geven van een lezing’ dat ik me opstel als kritisch denker. Ik zal daarom te denken geven. Geen huisje of kerk mag daarbij heilig zijn, ik sta hier vandaag niet om u ‘te pleasen’ of om door u aardig gevonden te worden.

KUNST

Sommigen beschrijven het leven van je leven als een lange tocht die erop neer komt je angsten te overwinnen en ze daardoor te verliezen. “Life is about losing fear”. Het zou, als je deze slogan onderschrijft, een weg zijn die je gaat om uiteindelijk een held te worden. De held van je eigen leven. Het lijkt me dat een ieder die angsten bij zichzelf ontdekt bijvoorbeeld “ik durf de kamer niet in als er veel visite is” of “ik durf nooit te zeggen wat ik ervan vind” stil zou moeten staan bij deze angsten. Een onderzoek inzetten dat jouw angsten in kaart brengt, al dan niet begeleid door bijvoorbeeld een filosofisch consulent. “Mens durf te leven”, wordt dan het credo waarmee je verder aan de slag kunt gaan. Het zou mijns inziens zonde van je leven zijn als je een heel leven met angsten zou doorleven. Je kunt niet altijd blijven vertrouwen op alle vermijdingstactieken die je spelenderwijs in jezelf hebt geprogrammeerd.
Waarom wordt het woord ‘kunst’ aan het leven van je leven gekoppeld?
Met Friedrich Nietzsche en Michel Foucault ben ik van mening dat je zélf je leven vorm moet geven. Op basis van je genenpakket dat je meekreeg, de tijd waarin je geboren bent en de plaats waar je ter wereld kwam, de ouders waaruit je geboren bent, de omstandigheden waarin je opgroeide. Daar moet je het mee doen. Dat moet je als het ware op je nemen. Dit zijn mijn ouders, dit is mijn tijd, mijn plaats, dit is mijn aanleg en zo zijn de omstandigheden die ik aantref. Daar beschik ik over en daar moet ik het mee doen binnen de grenzen van de mogelijkheden en meestal ook binnen de grenzen van de wet. Als ik dat op me neem, draag ik er ook de verantwoordelijkheid voor. De filosoof Levinas zegt: elk mens is beladen met ethische verantwoordelijkheid, simpelweg omdat je mens bent. En de eerste verantwoordelijkheid heb je tegenover jezelf. De tweede verantwoordelijkheid richt zich op alle anderen om je heen. Waarom richt de eerste zich op jezelf? Omdat je voor je zelf moet zorgen. Wie niet voor zichzelf zorgt kan niet voor een ander zorgen. Je mag en moet genieten. In het kader waarin deze lezing gehouden wordt zou ik zeggen: mens durf te zingen, durf je gevoelskant open te stellen, opdat het leven kan klinken.
Kunst is het leven ook te noemen omdat er technieken voor zijn, omdat er methoden zijn waarlangs ik mijn doel kan bereiken, omdat er altijd materiaal om te leven voorhanden is. Kunst is het ook omdat je een ethische plicht hebt om naar het goede te streven en een esthetische om het mooie van het leven te zien en te waarderen.

ZELFKENNIS

Om de levenskunst te beoefenen zal er allereerst naar ons zelf gekeken moeten worden. Wie ben ik? Wat wil ik? Hoe wil ik leven? Zoals de ouden zongen, om bij het thema van vandaag te blijven, piepen de jongen. Zo wordt gezegd. Maar wil ik wel zo piepen als mij altijd voorgezongen werd. Wil ik niet liever mijn eigen lied zingen, mijn eigen teksten zoeken, mijn eigen stem verwerven? Gebruik ik mijn stem uitsluitend als echo van het verleden? Nietzsche liet in verschillende stukken zien dat de geschiedenis verstikkend kan werken, speciaal als de geschiedenis als bron van absolute kennis gebruikt wordt. “Zo was het en zo zal het zijn”. Dan is er geen heden mogelijk, geen geluk, geen vrolijkheid, geen hoop en geen trots. Nietzsche was daar heel stellig over: leven heeft actualiteit nodig, vitaliteit en levenskracht. Dus mag de geschiedenis niet op die manier op een mensenleven drukken.
Om te durven leven, te durven denken, te willen en me te verwonderen, moet ik stilstaan bij mezelf.
Ik moet me realiseren dat mijn gedachten die als vanzelf z’n loop gaan, geen denken is . Gedachten zijn oude zaken uit het geheugen, gedachten vormen een herinneringsstroom die slechts doet vermoeden dat we denken. Je merkt het aan mensen die altijd in clichés spreken. Ze spreken hun vastliggende, soms vastgeroeste, oude gedachten uit. Denken vereist van ons dat we steeds nieuwe bouwstenen bij elkaar zoeken. Zelf denken betekent dat ik het gebouw van legosteentjes omver durf te gooien om ze daarna opnieuw op te bouwen en wel op mijn manier.
Ik zal mijn waardepatroon moeten onderzoeken als ik zelf mijn eigen leven wil leven. Als ik tenminste niet geleefd wil worden volgens de waarden die ik als vanzelfsprekend op me neem om er bijvoorbeeld “bij te horen”. Kort gezegd: als ik geen papegaai wil zijn.

DE ANDER

Hoe gaan we om met de ander?
Max Pam haalde in zijn column in De Volkskrant van 10 maart 2012 de woorden aan van H.A. Gomperts. Woorden die ons in het kort een nieuwe moraal voorhouden.

‘Considerate, sensitive and plucky’ Vertaald als: ‘Attent, gevoelig en dapper’.

Vooral dat ‘plucky’ spreekt me aan, omdat onze tijd zeker om mensen vraagt die hun papegaaienpraat durven afleggen en ‘plucky” durven zijn. De woorden durven spreken die van inhoud getuigen. Daar heeft de ander recht op. En ook geldt en ik haal hiervoor Jeffrey Wijnberg aan, de mens die zich aan z’n medemens durft te tonen zoals hij werkelijkheid is, zal geen zelfvertrouwen ontwikkelen. Jezelf laten zien aan de ander betekent je eigen woorden durven spreken, je eigen waarden durven tonen en erover in discussie durven gaan.
Ik zag de nieuw uitgekomen film ‘Terraferma’. Aangrijpend is het verhaal over een eiland waar vluchtelingen hun heil willen zoeken. Groter en breder gezien is deze film een oproep aan ons allen om ons met deze immense problematiek bezig te houden. Hoe gaan we met de ander om? Het is een vraagstuk van onze tijd, een vraagstuk dat zoveel groter is dan bijvoorbeeld de vraag of we de euro moeten verlaten en de gulden weer moeten invoeren. Deze laatste vraag stellen is versteende geschiedenis tot leven willen wekken om tegelijkertijd daarmee de vraagstukken die er toe doen van tafel te vegen. Het leven heeft vitaliteit nodig en moet zich bewegen in de actualiteit. Daar moet onze levenskracht op gericht zijn.
We moeten met de ander samen leven en die ander is altijd anders dan ik. Vergeet niet dat jij ook zelf een vreemdeling in je herbergt. Er is nog altijd een stuk van jezelf dat je nog vreemd is, dat nog niet door zelfkennis is blootgesteld. Je hebt een leven lang nodig om het vreemde in jezelf te leren kennen en het te omarmen als van jezelf. Ook daarvoor moet je plucky zijn.
Mijn collega Jos Kessels noemt het ontkennen van het andere ‘pervers’. Hij stelt dat die ontkenning ertoe leidt dat je alleen medestanders ziet (je absoluut gelijken, al dan niet papegaaiend) en daarbuiten alleen concurrenten of slachtoffers. Wie een ander en het andere ontkent, kent geen vrienden.
Met een stellige overtuiging wil ik deze lezing afsluiten: alleen vriendschap kan onze samenleving redden. Laten we daarom ‘plucky’ zijn en met elkaar onze levenskracht voor elkaar inzetten.
Laat vriendschap ons sleutelwoord zijn.

Nietzsche: ‘Vom Nutzen und Nachteil der Historie fȕr das Leben’ en ‘Zur Genealogie der Moral’.

Het onlangs verschenen boek van Catharina ‘Vriendschap, een tweede ik’ gaat in op vriendschap en de betekenis daarvan: “Vriendschap gaat over ons leven. Vriendschap gaat over samen leven. Is vriendschap een kostbaar bezit vol onzekerheden? Is vriendschap een illusie, ‘een pakketje schroot, met een dun laagje chroom?” Haar manier schrijven is toegankelijk en concreet. Van harte aanbevolen!

Over Canto

Geplaatst op 15 december, 2011 in Inspiratie door Alcuin

Radio 4, donderdag 23 juli 2009 het Klassieke hart van Frits Wester. Frits vertelt over zijn kennismaking met Canto Ostinato van Simeon ten Holt. Het stuk raakt ook mij. Eerst de zondag erop bestel ik de Cd. Later zal blijken dat op die ochtend mijn roeimaatje een gigantische terugval heeft van zijn operatie. Een terugval, die hem uiteindelijk fataal wordt.

Gisteren zag ik de film ‘Over Canto’ van Ramon Gieling. De lees meer »

Het doosje van de mier

Geplaatst op 14 september, 2010 in Perskamer door Alcuin

Een verhaal over bewaren en herinneren van Toon Tellegen

OP EEN AVOND ZATEN DE EEKHOORN EN DE MIER NAAST ELKAAR OP DE bovenste tak van de beuk. Het was warm en stil en zij keken naar de toppen van de bomen en naar de sterren. Zij hadden honing gegeten en gepraat met de zon, de oever van de rivier, brieven en vermoedens. ‘Ik ga deze avond bewaren,’zei de mier. ‘Vind je dat goed?’

De eekhoorn keek hem verbaasd aan. De mier haalde een klein zwart doosje te voorschijn. ‘Hier zit ook de verjaardag van de lijster in,’zei hij. ‘De verjaardag van de lijster?’ vroeg de eekhoorn.

‘Ja,’zie de mier en hij pakte die verjaardag uit het doosje. En zei aten weer zoete kastanje taart met vlierbessenroom, en ze danste weer terwijl de nachtegaal zong en het vuurvliegje aan- en uitging, en ze zagen de snavel van de lijster weer glimmen van plezier. Het was de mooiste verjaardag die zij zich konden herinneren.

De mier stopte hem weer in het doosje.

‘Daar stop ik deze avond bij,’zij hij. ‘Er zit al veel in.’ Hij deed het doosje dicht groette de eekhoorn en ging naar huis.

De eekhoorn bleef nog lang op de tak voor de deur zitten en dacht aan het doosje. Hoe zou die avond daar nu in zitten? Zou hij niet verkreukelen of verbleken? Zou de smaak van honing er ook in zitten? En zou je hem er altijd weer in kunnen krijgen als je hem eruit haalde? Zou hij niet kunnen vallen of breken, of wegrollen? Wat zou er trouwens nog meer in het doosje zitten? Avonturen die de mier had beleefd? Ochtenden in het gras aan de oever van de rivier, als de golven glinsterden? Brieven van verre dieren? En zou het doosje ooit vol zijn, zodat er niets meer bij kon? En zouden er ook andere doosjes bestaan, voor treurige dagen? Zijn hoofd duizelde. Hij ging naar huis en stapte in bed.

De mier lag toen al lang te slapen, in zijn huis onder de struik. Het doosje lag boven zijn hoofd, op een plank. Maar hij had het niet stevig genoeg dicht gedaan. Midden in de nacht schoot het plotseling open en een oude verjaardag vloog met grote snelheid naar buiten, de kamer in. En plotseling danste de mier met de olifant, in het maanlicht, onder de linde. ‘Maar ik sliep!’ riep de mier. ‘O dat geeft niets,’zie de olifant en hij zwierde met de mier in het rond. Hij zwaaide met zijn oren en zijn slurf en zei: ‘wat dansen wij goed hé?’en ‘O pardon’ als hij op de tenen van de mier trapte. En hij zei dat de mier ook best op zijn tenen mocht trappen. De gloeiworm glom in de rozenstruik en de eekhoorn zat op de onderste tak van de linde en wuifde naar de mier.

Plotseling glipte de verjaardag het doosje weer in en even later werd de mier wakker. Hij wreef zijn ogen uit en keek om zich heen. De maan scheen naar binnen en viel op het doosje op de plank. De mier stond op en duwde de deksel stevig dicht. Maar hij hield zijn oor nog wel even tegen het doosje en hoorde muziek en geritsel en gekabbel van golven. En hij dacht zelfs even dat hij de smaak van honing hoorde, maar hij wist niet zeker of dat wel kon.

Hij fronste zijn voorhoofd en stapte weer in bed.

door Toon Tellegen.

Utah

Geplaatst op 21 juni, 2010 in La Scuola | Academie voor levenskunst, Perskamer door Alcuin

Een van mijn trouwste vrienden. Zij kwam bij ons als een cadeau voor mijn dochter. Ondertussen zo’n twaalf jaar geleden. Zij is dus eigenlijk een grand old lady.

Haar naam is een vernoeming naar de special agent Utah in de film Point Break. Utah is ook een staat in America bekend als vrijheidsstaat. Deze staat bleef het langs onafhankelijk van de confederatie. Technisch moet een hondennaam aan voorwaarden voldoen. Deze naam kon ook daaraan voldoen.

Ondertussen heeft de oorspronkelijke zetting zich veranderd. Utah werkt! Dagelijks gaat ze mee met mijn vrouw naar het werk. ’s Morgens loop ik in alle vroegte een rondje en ook het laatste rondje ’s avonds zo rond 10 uur is voor mij. En zo is er een band gegroeid en heeft ze ook bij mij een speciale plek. Zij is er altijd en voelt stemmingen haarfijn aan. Ze vraagt om aandacht en een aai is al genoeg. Ze komt bij je liggen als je rustig zit te werken. Ook nadat je even geen tijd had en haar wegstuurde komt ze later gewoon bij je terug, zonder zich afgewezen te voelen. Onvoorwaardelijk!

Frank Eekhart maakt er een mooi gedicht over.

Zoals een dier
je zoekt
al om de geur
en zacht tegen je aan
zo zonder
iets te willen
er te zijn

Dit gedicht benadrukt ook voor mij dat puur intuïtieve, die bekende geur, vertrouwdheid en dat is genoeg om bij iemand te willen zijn.